Sakawa MONOGATARI


II   DE VERWERVING

De aanbestedingen



De lijst met hindernissen voor het bouwen van een huis is schier zonder end.

• Wij wilden geen klein stukje grond met aan beide zijden een zelfde lapje, niet veel groter dan de plattegrond van het huis, zodat je beide buurhuizen bijna kunt aanraken vanuit je eigen stulp. Ruimte was en is ons devies   
• Wij willen een uitzicht.
• Een steile helling achter of naast het huis met een redelijke kans op een yamakuzure, een grondverschuiving: nee dank U.
Japanse bergen zijn in het algemeen extreem steiL. Bij een aardbeving en / of een massieve tyfoonregen zou het 'kunnen gebeuren', dat in een fraktie van tijd de gehele bedekking van de helling: rotsen, hele bomen en aarde naar beneden glijdt [nooit eens andersom...] 
Door buitensporige regens verzadigde grond verplettert alles wat op zijn weg naar beneden komt.
• De meeste hoge bergen veroorzaken behoorlijk wat schaduw.
Hoger gelegen gebieden zijn fris; mijn vrouw zegt: KOUD. We waren enige tijd onder de invloed van de charme van Kuma, 550 meter boven de zeespiegel, maar wat was 't er koud in het voorjaar!
• Er zijn niet zoveel vlakke stukken beschikbaar.
• Een ziekenhuis zou binnen een uur bereikbaar moeten zijn.
• Drinkwater komt uit de bergen. Het gebruiken ervan is onderwerp van overleg met de bewoner gebruikers, die in het algemeen niet bijzonder gecharmeerd zijn van de idee van meer [vreemde] monden om het water mee te delen. Soms is er beperkt water beschikbaar zowel in de winter als in de zomer.
• Een huis op een helling bouwen is uiterst riskant.
• Vele terreinen hebben een officiële bestemming, bijvoorbeeld: rijstveld. Agrarische bestemmingen tellen talloze kategorieen.
Veel rijstvelden, of ze nou gebruikt worden of niet, zijn taboe.
• We ontdekten, dat de overheid een bonus verleent bovenop een pensioen, wanneer iemand eigenaar is van een rijstveld.
Dat verklaart  de  onwilligheid van een eigenaar om te verkopen. Of't gebruikt wordt of niet: de overhead sponsort.
• Over het algemeen ontbreekt een 4 - 5 meter brede weg, een formele eis om een huis te bouwen.
• Een hoog gelegen plek is gevaarlijk vanwege bliksem en tyfoongeweld.
• In veel gevallen dient er een stijve betonnen muur gebouwd te worden om verzakking te voorkomen.
• We kwamen er achter, een veilig„komfortabel,vlak stuk grond voor een redelijke prijs vinden, vrijwel ondoenlijk is.

Het is een feit, dat Japan buitengewoon veel ruimte heeft, maar het landschap wordt voornamelijk gekarakteriseerd door bergen.
Ik werd er moedeloos van, al hadden we enige ontmoetingen en waren er eigenlijk altijd bijzondere details om onze gesprekken tijdens het avondeten mee te verrijken. Behalve dat ons onderzoek vermoeiend was waren onze verkenningen vol interessante anecdotes en leerrijke momenten.
Vaak werden we vervuld van overweldigende emoties, die later luchtbellen bleken.
In gesprek met mijzelf ging ik op zoek naar drogredenen om te accepteren, dat een stukje grond in Japan ons niet gegund was.

Mijn vrouw keek regelmatig in de Kochi shimbun en soms bezochten we een lokatie met een makelaar.
Dat gebeurde voor de zoveelste maal, eigenlijk plichtmatig. Wij gingen kijken in Sakawa, onverschillig, misschien wel blassé, gepokt en gemazeld door de harde realiteit.
Onze houding was 'het zal wel'.
Totaal onvoorbereid en onverwacht vonden we ons plekje: een aardig min of meer vlak stuk, diverse grote rotsblokken, terrasvormig, heuvels in plaats van bergen, ruim, uitzicht, water uit de heuvels, vriendelijk, rustig. Ik geloof dat we niet meer dan drie zinnen gewisseld hebben. We waren het erover eens: dit doen we.
Later op kantoor bood de verkoper ons nog een aansluitende 80 meter hoge, beboste heuvelhelling aan, die we, na 1 1/4 zin met elkaar uitgewisseld te hebben, ongezien, in een moeite door kochten.

Telkens wanneer wij eerder een plekje meenden gevonden te hebben, sloeg ik wild aan 't tekenen, een map vol. Deze keer: niets.



Al eerder hadden wij een presentatie van verschillende architekten binnen het eiland Shikoku bezocht. Een van hen, een aardige vent, nodigden we uit om te komen kijken na een uitvoerige briefing. Hij komt van een andere provincie, Tokushima, en kwam de avond ervoor. Wij boden hem onderdak en avondeten.

Gedrieën bezochten wij Sakawa. De zon was al wat warm [maart 2005]. Fumika liep wat rond en zat lang op een grote steen. Ik trachtte de architekt te wijzen op wat hij zelf kon zien en haakte toen maar af. Hij maakte foto's en liep met een wijde boog buiten om het terrein.
Heel in de verte was, als ware 't een dinkytoy, een treintje met 1 wagon te zien van rechts naar links, traag.

Ik liep doelloos rond. In de buurt van Fumika, zei ze slechts: kijk. Onze architect zat bovenop een rots, alles inademend. Een uur lang. Dat zouden zijn kollega's in Nederland eens moeten proberen.

Min of meer in de zelfde tijd toen we een bezoek brachten aan ons grondstuk -of kan ik beter zeggen: grondstukken?- samen met Uchino-san, gaven we hem onze 'briefing'. Ons bezoek werd een ware 'proeverij'.

Onze briefing bevatte een abstraktie: - royaal ruimte zowel buiten als binnen.
Vervolgens kwamen de 'minima': - 'vette' isolatie aan 6 zijden
- dubbel glas
- solide materialen
- aardbevings- en tyfoon bestendige konstruktie
en een lijsje met de - circa maten van een aantal kamers en hun funkties,
Wij wilden tevens - verschillende vloer en plafond hoogtes
en - bewegend water dicht bij huis
In de loop van de tijd kwam  - SOLAR als vanzelfsprekend binnenfietsen.

Onvermurwbaar stelde ik een maximum honorarium, dat Uchino-san accepteerde.

Als 'voetnoot' bij de briefing definieerde ik ook nog eens Fumika's en mijn rol in relatie met hem. In Japan is het gebruikelijk, dat een architect met voorstellen [en argumenten] komt en deze relatief snel, zonder al te uitgebreide discussies en kommentaar, worden aanvaard onder het motto: de architect is de specialist en die kan 't weten.
Ik vatte onze visie op de relatie samen met behulp van het zelfstandig naamwoord sparring-partner, een term uit de box-wereld; onze communicatie zou voor het merendeel 'sparren' worden. Uchino-san is Japanner genoeg om geen krimp te geven, maar ik vermoed sterk, dat hij het beeld met agressie associeerde en zich [daardoor] (on)behoorlijk ongemakkelijk voelde. Hij 'moet' er in retrospektief zelf maar een schets van geven. Als motivatie refereerde ik aan de algebra soort, dat 1 + 1 = 3. De arme man is een wa-type en lachte wat, alsof ik een grap debiteerde [waarvan hij de humor niet echt inzag, overigens].

Wij moesten begin April 2005 weer naar Nederland en kort voor ons vertrek toonde hij  zijn concept.
Dat was goed raak !
Weliswaar hebben we in de 5 à 6 maanden erna behoorlijk kommentaar gegeven op de  dakvorm en de dragende, zichtbare kolommen, maar de basis-idee was goed. Die houdt in:
- Twee lange, niet paralelle rechthoeken, eentje voor de dag en de ander voor de nacht, inklusief gastenkamers, inloopkast en badkamer.
- Voor de 'dag-vleugel' hadden we een
voorraadkamer en een bijkeuken, zoals wij in onze HOF van Eden in Zuid Groningen [Nederland] ook al genoten.
- De rechthoeken bevatten kamers met haakse muren.

- Tussen beide 'vleugels' een grote woonruimte zonder een enkele rechte lijn, hommage aan Hundertwasser, aan de 'nacht'-zijde [west] afgegrensd door een verhoging, een 'inner-balcony'.

Uchino-san had kennelijk goed geluisterd, toen ik tijdens ons eerste bezoek aan Sakawa spontaan tegen hem zei, wijzend op enkele grote rotsblokken: "gebruik ze !" Hij had een groot rotsblok centraal achterin de kamer geprojekteerd. Mijn werkplek had hij verhoogd aan de noordzijde gepland, daar waar de twee rechthoeken elkaar bijna raakten. Er was een eenvoudig werkblad met uitzicht op -wanneer ik soms zou opkijken van schrijfwerk-  'mijn' dinkytoy treintje in de verte. Een grote, 'golvende' glaswand aan de zuidzijde liet veel licht en natuur binnenkomen. Buiten langs die glaswand had hij een stromend watertje met [weer] een groot rotsblok bedacht. Wij loofden hem.
Er waren op ons verzoek 2 vuurplaatsen: eentje centraal in de woonruimte en de ander
tussen de keuken en de eetkamer.
De vloer oppervlakte van beide rechthoekige vleugels en het tussenstuk bedroeg 333 m².
Rondom het huis houten veranda's.





Terug in Nederland communiceerden we over enkele kwesties. In principe echter wilden we het ontwerp-proces nog niet voortzetten, immers met de makelaar-san, de verkoper van de grond, was afgesproken, dat de koop van 3424 m² terrasvormige rijstvelden pas definitief zou worden, wanneer aan 2 eisen zou worden voldaan. Die waren, de bestemming van een gedeelte van de rijstvelden omzetten van een agrarische- in een bouwbestemming, alsmede het maken van een lange, stijgende 3 — 4 meter brede ontsluitingsweg op het terrein.
Wij immigreerden definitief in Japan op 1 augustus 2005 en inmiddels was al -in relatief korte tijd-    aan beide voorwaarden voldaan.

Pakken bankbiljetten werden exakt op tijdstip "X" door een bank-employee in de makelaar's kantoor bezorgd, de flappen werden een voor een met de hand geteld, hankós voorzagen de dokumenten van de benodigde wettelijkheid en klaar-was-Kees. Wij hadden zelfs voor een veel omvangrijker aantal vierkante meters verandering van bestemming gekregen dan we hadden aangevraagd. Wij kregen bouwpermissie voor een 838 m² !!
Het duurde tot circa eind mei van het jaar daarop voordat ik vertrouwd raakte met alle 'hoeken en gaten' van het uitgestrekte terrein, simpelweg door er een groot aantal dagen als 'landarbeider' zwetend op te werken.

~~~~~~~~~~~~~~
In mijn leven ben ik viermaal eigenaar geweest van een grondstuk [in Nederland]. Het feit 'eigenaar' te zijn van "mijn" grond liet me niet onberoerd. Om eerlijk te zijn: het vervulde me met trots, vreugde, superioriteit en zekerheid. Dit keer echter was er geen "eigendomsgevoel". Ik kan het niet beter uitdrukken, wel nog wat toelichten. Ik ontleende er deze vijfde keer 'slechts' de veronderstelling aan, dat wij als gelieven een tijdje op dit heerlijke stukje aarde zouden mogen doorbrengen, evident een geheel ander en niet-gepland niveau. Ik voel me dankbaar dit keer niet door allerlei fikties te zijn beneveld. Enkele maanden later, het was meen ik december 2005 - februari 2006, las ik een voortreffelijke studie. [An End to Suffering! the Buddha in the World. Pankaj Mishra, 2005] 'De' Donald Richie had er in The Japan Times een lovende recensie over geschreven. Op pagina 298 wordt kond gedaan van een 'hint' voor Alexander de Grote. Ik citeer: "According to the historian Arrian who reported the encounter, the ascetics beat their feet on the ground as Alexander passed them. When asked about the gesture, they said that Alexander occupied, despite his conquests, no more ground than that covered by the soles of his two feet. Like everyone else, he, too was mortal,.." Dit dekt vrij nauwkeurig wat ik in het begin van 2005 ontdekte: ik kan geen land 'bezitten', eventueel het land mij wel, overigens. Ik kan tijdens leven onkruid wieden, gewenste plantjes planten en een vijvertje graven. Meer niet. Dat "moet" genoeg zijn!
~~~~~~~~~~~~~~

Het ontwerp proces kon voortgaan, erna de konstruktie berekeningen, de planning van leidingen en de keuze van materialen.

Wij lieten officieel grond-onderzoek verrichten en vonden een lokale man van in de tachtig, die een goede plek aanwees voor een waterput. Hij groef 10 meter door zwart gesteente en bereikte -heerlijk- water. In het gat werden betonnen 'ringen' op elkaar gezet, tussen de buitenkant van het beton en de wand van het gat werden rivier kiezels gestort, alsmede een laagje op de bodem binnen in de ring. Een betonnen deksel sloot onze nieuwe watervoorziening af tegen stof.

Wij hebben 't Uchino-san niet altijd gemakkelijk gemaakt met zijn vormvoorstellen en konstruktie-oplossingen met betrekking tot het dak.

De eerste idee was een geheel houten konstruktie met een dikke laag isolatie en een metalen afdekking in een stoute kleur, eerst azuur en later aubergine. De aanvankelijke inspiratie was 'wolk' en werd vertaald in een golf-vorm. Hij kreeg ongezouten kommentaar als een boomerang terug. Reagerend op het aanzicht zuidzijde, associeerde ik met: een [franse] moustache (snor)! ! Ik zei hem ook nog nimmer een symmetrische wolk gezien te hebben. Gelukkig werd de geschokte ontwerper niet boos, althans niet zichtbaar al viel hij wel even stil. Mijn hoofdbezwaaar was, dat deze uitwerking te 'glad', te 'tekentafel-achtig' was; niet spannend genoeg. Asymmetrie werd nu een verdere leidraad. Hij hield nog wel even vast aan zijn aanvankelijke vorm, wat hem kwam te staan op de opmerking dat een Japanse begrafenis-auto deze vorm aan de achterkant ook heeft. Ook dit beeld zal hij niet echt 'leuk' gevonden hebben. Vanwege de geraffineerdere vorm-taal werd de metalen afdekking als technisch moeilijk uitvoerbaar ingeschat. Een kollega van Uchino-san suggereerde een betonnen dak in plaats van een houten konstruktie. Ik had die idee ook al in 't begin van het ontwerp-proces geopperd, maar dat trof toen geen doel en ik volgde de stroom, zogezegd.
Gevolg van de beton-keuze was een aantal zeer zichtbare kolommen, met name aan de zuidzijde. Wij kregen dat niet echt door onze strot, al begrepen we, dat 'iets zwaar's' navenante ondersteuning verdient. We modderden wat met een reduktie van het aantal. Uiteindelijk kwam Uchino-san met een goede oplossing. Steunende kolommen als onderdeel van de golvende zuid-glas-wand, minder hoog glas en er voor in de plaats eveneens (ondersteunend) beton. Simple comme bonjour. Vervolgens kwam er op onze instigatie een diagonale nood-zuid golfvorm en waren wjj gedrieën buitengewoon tevreden over het resultaat van enige tijd 'sparren'. 1 Plus 1 bleek inderdaad drie te zijn!

Het  huis  had  een  'onderbouw'  met  ruimte   voor  2  auto's  en  een  ruimte   om
gereedschappen op te brengen e.d. De woonlaag werd voor een gedeelte 'zwevend', mede gebruik makend van de terrasvormen van het grondstuk. De rijstvelden verspringen namelijk ongeveer 2 meter in hoogte ten opzichte van elkaar.

De maquette was een juweel op zichzelf.
Het ontwerpen kostte regelmatig hoofdbrekens, maar was een zelfzaam 'feest', vol energie, inspiratie en concentratie; drie mensen met een gemeenschappelijk doel.

NEE werd geleidelijk aan een positief woord. Er werd gedebatteerd, argumenten golden en er werd goed geluisterd. Ook Uchino-san genoot in gelijke mate.

Ik kocht op enig moment een vijftiental dikke woon-tijdschriften. Fumika en ik bestudeerden die en bespraken wat we zagen: vormideeën, materialen, lampen en wat al niet. Wij troffen er ook een ruim aantal adressen in Tokyo aan. Een week lang maakten we lange dagen in de hoofdstad: met de ene metro naar bijvoorbeeld een grote tegelfirma, dan weer lopend naar een lampen-zaak, weer met een andere metro naar een keuken firma en ga-zo-maar-door. Marathons inTokyo: interessant / informatief / vermoeiend en enig om mee te maken. Kilo's katalogi en monsters verzamelden we. Ook in Shikoku, ons eiland, bezochten we onder meer keuken firma's. Gevolg was dat we op inrichtingsvlak behoorlijk beslagen ten ijs kwamen en Uchino-san ook op voor hem onbekende zaken konden wijzen. Van ons drieën kan gezegd worden, dat we 'onvermoeibaar' waren.


Tot in detail werden deuren, ramen, schappen aan de wand, stopkontakten en schakelaars besproken en vastgelegd.

Na bijzonder veel tijdsinvestering in keukens, besloten we voor de Mercedes-onder-de-keukens, Toyo, te kiezen. We vonden na veel bijna goede tegels een grote, witte tegel voor de keuken- en de eetkamervloer. In een aantal kamers wilden we kurk. Een korte schermutseling ontstond toen er nota bene vloerverwarming onder een kurken vloer was gepland. Vloerverwarming dient van onderen goed geisoleerd te worden en niet andersom!
In Japanse folders werd wel doodleuk kurk op vloerverwarming gepropageerd.

Wij hadden eerder meerdere malen in restaurants een vloer gezien in grote vlakken, middelgrijze, gewaxte beton. Tot Uchino~san's ontzetting wilden we in de woonruimte grote vlakken beton, gescheiden door dunne, metalen strips in diagonale richting. Onze motivatie was, dat deze vloer is om te leven. Een beetje grond van buiten en wat as van het centrale open vuur zouden geen storende, neurotische en hygiënische reakties mogen ontketenen. Bovendien: overal exklusieve, gelikte, dure materialen maken er een huis niet mooier op. Een fraaie bank of een design lamp op beton, doet 't beter dan op een marmeren vloer.

Een van mijn 'tics' is, dat ik persé geen ronde verlichtings-elementen, bijvoorbeeld in
het plafond, wil, maar vierkante. Rond vind ik maar niks. Een gepland rond gat in een binnenmuur,  een verwijzing naar de maan,  werd onbarmhartig door mijn veto getorpedeerd.

Op lampen gebied, een lastig terrein, hadden we zeer veel onderzoek gepleegd en namen we het voortouw.

Het was telkens hard werken, maar na een sessie van gemiddeld circa 3 uur, waren we weliswaar moe, maar ook voldaan. Alle besprekingen waren een-vorm-van-geluk! Misschien geraakten we zelfs wel in een stroomversnelling: alle drie leverden we top-prestaties.


Al sinds het voorjaar van 2005 liet de naam DOMUS NOVAE LUCIS  me niet meer los. We zwegen er maar over, maar medio 2006 kwam 'ie weer boven drijven.

Zo rond oktober, het is dan nog steeds 2005, formuleerden we onze [mijn..] idee, dat wij 4 aannemers wilden traceren, die we zouden verzoeken hun prijsopgaven te maken. Uchino-san raadde er twee aan en wij doken 2 andere op. Zij kwamen om beurten bij ons thuis om kennis te maken met ons en het project in hoofdlijnen. Wij lieten tekeningen zien en vroegen of er belangstelling was. Telkens vertelden we over drie mededingers. Vervolgens vroegen wij ieder van hen hun firma's aan ons te presenteren. Dat resulteerde in enkele autotochtjes langs reeds voltooide gebouwen, respektievelijk huizen en tweemaal in een prive-uitnodiging bij een aannemer thuis. In Januari 2006 hield Uchino-san 'kantoor' op ons grondstuk in Sakawa, ontving iedere aannemer afzonderlijk, lichtte een en ander toe en gaf een geweldig dik pak tekeningen mee.

Eén firma kwam niet opdagen. Uit arremoede bezocht hij toen maar hun kantoor in Kochi stad. Desgevraagd bleek men van een afspraak naar Sakawa te komen niets af te weten. Dezelfde avond schreef ik hen een vlammende, verontwaardigde brief, die ik per fax verstuurde, 's Anderendaags bleek dat een kantoor meisje de uitnodiging wel uit de faxmachine had gehaald, maar op haar bureautje had gelegd zonder verder iemand iets te zeggen. De dag erna meldde ze zich ziek, iedereen onwetend gelaten. De firma heeft zich bij ons geexcuseerd, maar niet bij de architect, hetgeen ik in mijn brief
uitdrukkelijk had gevraagd.

Half februari 2006 was de 'deadline' voor de aanbesteding. Uchino-san hield kantoor in het appartement naast het onze. De aannemers hadden ieder een uur de tijd om hun prijsopgaven toe te lichten en vragen van hem te beantwoorden. Het was ongehoord spannend voor ons [drieën].
Mijn strategie was, dat ik alle 4 aannemers zo scherp mogelijke, sterk konkurrerende prijzen wilde laten aanbieden. Weliswaar meldden de Japanse media regelmatig, dat Japan's economie uit 't slop geraakte, maar alom was ook bekend, dat aannemers een chronisch tekort aan werk hadden. Het ging in aannemers-land helemaal niet zo goed. Deze lastige aannemers werkelijkheid en onderlinge [felle ?] konkurrentie zou moeten leiden tot een 'koopje' voor ons.

~~~~~~~~~~~~~~
Maar of die vlieger op ging ?

Aannemers-land kwam plots ook landelijk in het spotlicht.
De eerste berichten in de Japanse media over architect Aneha raakten een open zenuw. Hier waren Fumika en ik in gesprek met een Japanse architect met wie we weliswaar 'sparring-partner' waren, maar van wie we ook afhankelijk waren. Vertrouwen was een essentieel fundament van ons kontakt.
Aneha had al jarenlang konstruktie berekeningen voor gebouwen ver beneden de wettelijke normen zodanig gepresenteerd, dat zij gemakkelijk de inkompetente en lakse locale- en provinciale overheden en de daarvoor gedelegeerde private en eveneens inkompetente en opportunistische controle bureaus konden passeren. Resultaat hiervan was dat er met substantieel minder bewapening gebouwd werd. Zijn 'motief was: 'ik had geld nodig' [en zonder mijn falsifikaties zou ik geen opdrachten gekregen hebben] en 'het ging zo gemakkelijk' [en anderen zijn toch ook verantwoordelijk..]. De hele trits betrokkenen veegden ieder leep hun eigen straatje schoon, het zwarte-Pieten-spel werd weer eens uit de kast getrokken en de hotel-eigenaars en bewoners/eigenaren van peperdure flats moesten maar zien. De wereld als een slangenkuil. Verantwoordelijkheid heeft geen gezicht. Gedupeerden hingen met hun nekken in de strop van hun al te hoge hypotheek en waren eigenaren van onroerend goed, dat niet aardbevingsbestendig was. Om het in goed nederlands te zeggen: zij verkeerden in acuut levensgevaar. Het land stond op z'n kop, maar het gigantisch leed was al geschiedt. Ik dacht regelmatig: ophangen, die gewetenloze, parasitaire, kriminele schoften met hun uitgestreken smoelen, ophangen aan de hoogste boom. Ik zag die zelfde bui al hangen met ons veel besproken dak, bijvoorbeeld. Van dat beeld werd ik bijkans paranoide.
~~~~~~~~~~~~~~

Ik memoreerde al eerder Mishra's boek.
Al op pagina 28 las ik met instemming: " He (..The Buddha..) had spoken instead of a suffering that was manmade and thus eradicable."
Instemming bleek niet hetzelfde als zelflinzicht en de toepassing ervan. Het 'uitroeien' van mijn lijden liet ook nog even op zich wachten.

 Wat ik [wij] niet besefte[n] was, dat we maanden lang systematisch ernaar hadden toegewerkt om medio Februari 2006 pardoes over onze zelf neergelegde bananenschil uit te glijden. Ik spreek vooreerst voor mijzelf: de klap kwam ongenadig hard aan. Er was geen sprake van ruimte voor enige 'kreativiteit'.
De prijzen waren hemelshoog.

Uchino~san besteedde nog 1½ dag om intelligente analyses en vergelijkingen te maken tussen de diverse posten van de 4 prijsopgaven. De grote lijn echter was, dat zoveel geld om alleen maar te wonen,  nog los van de  eenmalige-,  de jaarlijks terugkerende belasting en de verzekeringspremie, gekkenwerk was.

Nee, dus en over-en-uit   

Alle energie in me verdween. Ik voelde me ziek. Een maand lang. Ik had ook geen zin meer.
Mijn veronderstelling een voortreffelijk huis voor een koopje te laten bouwen was 'wishful thinking' en een kolossale misrekening geweest.
Het voornaamste element in deze totale ontgoocheling was, terugkijkend, dat wij tijdens het bepalen van de omvangrijke konstruktie, de toepassing van materialen en de keuze voor de keuken nimmer over prijs-consequenties debateerden. Ik nam aan, dat felle konkurrentie enorm in ons voordeel zou uitwerken en Uchino-san nam stilzwijgend aan, dat wij genoeg geld in onze buidel hadden. [De eerder vermelde Mishra wijdt een heel hoofdstuk aan "a little dust in the eyes". Met andere woorden, wij zagen de wereld niet meer.]

Twee van de vier aannemers werd meegedeeld, dat wij met hen niet verder wilden gaan.
Zij  gaven er blijk van het project niet helemaal te vatten;  tevens was er een attitude-probleem.

"All things arise from a cause
He who has realized the truth has explained the cause
And also how they cease to be
This is what the great sramana has taught." [pagina 273]

Previous page

Next page

Back to begin