Het verhaal van de aarde

Ik luister naar
het geluid van de waterval -
overal blaadjes

Yosa Buson  [1716 - 1783]

18 april 2007

De maand april
biedt veel schoons en weelde, althans hier.
  
De beelden van grote horizontale spiegels in het landschap; er verschijnen er steeds meer, de rijstvelden die onder water worden gezet.
Iemand die scherpe ogen heeft, ziet hier en daar al een zeer subtiel groenigs. Sommige boeren zijn er namelijk al vroeg bij en hebben  -machinaal-  al duizenden ragdunne, groene sprietjes van rijstplantjes in de modder uitgezet.
Ik zie ook meer en meer kleine, smalle open pick-up's, beladen met doosjes vol met appelgroene rijstsprietjes op allerlei wegen naar hun bestemmingen rijden.
Al ben ik geen machine-fanaat, telkens weer bewonder ik de vol-beladen plant-machines, die onvermoeibaar, rustig, en zelfverzekerd in 1 keer een aantal sprietjes op gelijke afstand uitzet tot een geheel veld keurig beplant is.
De lucht zwanger van energie, de reflekties van de spiegels, het prille groen, ik zuig het woordenloos in me op; kom ogen te kort.
   

In het begin van de maand waren er overal de sakura, de kersenbloesems, in de parken, langs wegen en in de bergen, een overmaat aan weelderige zachtgekleurde bloesems nog voor de blaadjes aan deze bomen komen.
Sakura is een zaak van nationaal belang. Een drietal weken van tevoren verricht de Japanse meteorologische dienst een planning wanneer, waar de bloesems zullen gaan bloeien, van zuid naar noord en van oost naar west. Dat wordt op duidelijke kaartjes aangegeven op de televisie. Na en ook tijdens nieuws-uitzendingen wordt er verslag gedaan van boom 'x' in plaats 'y', hoe ver die is, etc. Bloesems in close-up nemen peperdure nationale televisie-minuten in beslag. Volkomen serieus wordt er 'live' verslag gedaan van een vertegenwoordiger van de meteorologische dienst, omringt door hordes verslaggevers met kamera's, die een boom, die als ijkpunt is verkozen, inspekteert. D.w.z. wanneer er aan deze boom 6 bloesems op uitbotten staan, wordt het sakura-seizoen officieel voor begonnen verklaard.
Dit jaar beleefde de natie een schok, misschien geen aardbeving maar toch ook niet veel minder: een Japanse gemeente ontdekte, dat de nationale meteorologische dienst er falliekant naast zat met de jaarlijkse Sakura- voorspelling. Eerst was er een 'windstilte', vervolgens ontdekte en bekende de dienst dat hun komputer-programma fouten bevatte en er 3 [ ! ] weken naast zat, m.a.w. de bloesems onterecht 3 weken eerder voorspelde. Verkeerde gegevens ingevoerd.
Diepe buigingen en welgemeende verontschuldigingen op een grote landelijke perskonferentie: fototoestellen klikten en flitsten, televisie kamera's namen alles nog eens vanuit allerlei hoeken op. Nationale ontsteltenis; schande werd er over gesproken. Al gemaakte afspraken en planningen moesten spoorslags worden herzien.
Meer dan politieke debatten en -beslissingen bewoog deze gebeurtenis een ieder van hoog tot laag.
Er wordt gepicknict onder de bomen met kollega's of familie. Zeeën van alcohol worden verzwolgen. Veel plekken worden 'gereserveerd' door onder de bomen frans-blauw kleurige plastik zeilen uit te strekken. In de meeste gevallen worden deze plekken bewaakt; iemand is fysiek aanwezig en wordt regelmatig afgelost om valsspelers de kaarten uit handen te nemen.
De lichtheid van het bestaan wordt op geen pregnantere manier uitgebeeld dan door de kortstondige, beeldschone sakura-bloesem. Sakura is Japan, wordt geschreven.
Dan nemen thuthuji, azalea's, met oogverblindende boeketten wederom op berghellingen, in parken, langs wegen en in tuinen overal het estafette-stokje van de sakura over. Ze dansen een verstilde can-can, zijn minder filosofisch van nature, maar God alleen weet hoe mooi !

 
Wat nu -midden April-  hier en daar zichtbaar begint te worden zijn grote vissen, die in de luchten zwemmen; textiele karper-vormen van Japanse
'koi', o.a. aan hoge masten, overgeleverd aan het weer van 't moment. Klein behuisden hebben miniaturen; mensen in buitengebieden hebben koinobori to  5 meter lang in alle denkbare kleuren. Wind doet hen 'zwemmen-tegen-de-stroom-in'. Gemeenschappen spannen soms een kabel over een wijdse rivier met daaraan op rij vele tientallen koinobori: lente in zicht, nieuw leven, optimisme, schoonheid in de aanbieding en de poezie gekust.
In INO worden jaarlijks tientallen papieren [ ! ] koinobori op de bodem van de rivier vastgezet. De konstante stroom vervult dezelfde taak als de wind. Het papier is het beroemde washi uit de streek en trekt dagenlang vele duizenden Japanse bewonderaars, die elkaar verdringen op de mecano-achtige brug. De reden voor het laten zwemmen van de koinobori  is de wens voor het welzijn van jongetjes. Vijf mei is officieel kinderen-dag.
Koinobori zijn vele niveaus ontroerender dan vlaggen: alom aanwezige verwijzingen naar vitaliteit, overdaad, kracht, natuur en pracht. FEEST.
 


Een van de vorige jaren bracht Fumika me naar het nabije doronko matsuri, een modder festival, dat vanaf 7 april drie dagen in beslag neemt.
De meeste matsuri vinden verop in het jaar plaats en zijn verbonden met het oogsten.
Waar beginnen ??
Mijn begin was een grote groep blije en vrolijke mensen, alle leeftijden, die zich buiten bij een shrine verzameld had; het zonnetje scheen al uitbundig.
Meisjes zijn in de regel ten opzichte van onbekenden wat terughoudend en verlegen, maar vandaag leek dat anders. Zij liepen met bakjes rond en leken niet alleen anders, maar gedroegen zich ook tegengesteld aan wat ik tot dan toe gewend was. P A T S ! ! Met een sprongetje kreeg ik een veeg verse modder op mijn gezicht gesmeerd. Het genoegen was geheel aan de kant van het meisje; wat straalde zij !!
Ik was niet de enige, bleek. Hoogwaardigheidsbekleders in nette pakken en charismatisch ogende mannen waren absolute favorieten. De vreugde van de meisjes spetterde in het rond. P A T S ! ! : ik kreeg m'n tweede veeg modder op mijn tronie en direkt erna een derde door een meisje, dat [toch nog] de kat uit de boom had gekeken.
Ik kreeg er zelf ook lol in en begon wat meer uitnodigend te kijken. De modder droogde snel, korstig op. Ik werd trots op mijn dekoraties, voelde me een beetje uitverkoren ook en besloot ze aan onze latere bezoek, thuis, een vriendin van Fumika, te laten zien. Masako loopt nogal weg met Frankrijk en ik begroette haar  -zeer on/Japans-  met een uitbundig "bonjour madame; ça va ?" en 2 wangkussen. Zij weerde me theatralistisch en haar bezoek begon in een goede stemming.

?? Waar beginnen.
Enige niet-academische ruimte voor geschiedenis is nuttig om het modder-verhaal verder perspektief te geven.
De kasteelheer van TOSA, die historische naam voor KOCHI, Tonosama, zo'n 400 jaar geleden, had een rijtour in een buitengebied. Hij bezocht met zijn gevolg de shrine.  Het was de tijd om rijst te planten. Met de hand wel te verstaan. Door vrouwenvolk. Er werd doorgewerkt en Tonosama liep dicht langs een meisje, dat gebukt rijstsprietjes aan het planten was. Kwam het door haar zenuwen dat de heerser zo dichtbij was ?
In ieder geval, zij liet onbedoeld een bundeltje rijstplantjes vallen, modder spatte op en belandde op de exquise kleding van de kasteelheer.
Doodse stilte.
De gehele boerengemeenschap boog diep in afwachting van wat logisch was: een kordate bestraffing door onthoofding.
De stilte duurde eeuwig.
Zo goed als niet te konstrueren valt, waardoor juist op het verkeerde moment het meisje haar bundeltje rijstplantjes liet vallen, iets wat haar uiteraard nog nimmer eerder was overkomen, zo is onverklaarbaar, dat Tonosama van de routine afweek, de excuses van de boerengemeenschap aanvaardde en hen een hart onder de riem steekt [nog] meer hun best te doen met het planten van rijst.
De vertaling van dit voorval heb ik al  geschetst: vrouw besmeurt man. Dit moet.
Drie dagen lang begeven zich tegenwoordig vrouwen naar zieken- en bejaardentehuizen, besmeuren liefjes de zieke en gerimpelde kinnen, voorhoofden en wangen. Door deze magie toveren zij een glimlach op de respektievelijke gezichten; het besmeuren met modder wordt een teken van hoop en genegenheid.
Modder kan onverwachte sprongetjes maken.

Vorige            Volgende