Kodai of oude tijd (30000 vc - 1192)

De HEIAN periode (794 tot 1192)
De hoofdstad wordt verhuisd van Nara naar HEIAN-KYŌ (het huidige Kyōto) in 794 op last van keizer Kanmu. De keizer wordt geruggesteund door de Fujiwara clan. Vanaf 858 krijgt de FUJIWARA clan controle over het keizerlijke hof (zie ook de ASUKA periode met betrekking tot het ontstaan en de opkomst van de Fujiwara clan). De diverse clans strijden om de macht en om invloed over de keizer. Midden de 11de eeuw probeert de keizer zich aan de macht van de Fujiwara's te onttrekken. Het is in deze periode dat de Fujiwara's zich verbinden met de BUSHI of krijgerbendes, de voorlopers van de latere samurai. De keizer is zijn macht nu grotendeels verloren.
Tussen 806 en 809 wordt de MANYOSHU (Tienduizend bladeren verzameling) afgewerkt; de eerste verzameling van Japanse poëzie. Er worden vanaf 909 verschillende lange verhalen geschreven: in 909 de TAKETORI MONOGATARI (Het verhaal van de bamboesnijder), in 996 zet SEI SHŌNAGON de MAKURA SOSHI of "Het hoofdkussenboek" op papier. Dit is zo ongeveer een 'liber memorialis' van Sei. Zij zet in dit boek alles op papier wat zij het schrijven waard vond ten tijde dat zij hofdame was aan het keizerlijk hof in Heian. In 1007 schrijft mevrouw MURASAKI SHIKIBU, ook een hofdame van de keizer, het GENJI MONOGATARI, (Het verhaal van Genji) en wat later haar dagboek, de MURASAKI SHIKIBU NIKKI. 'Het verhaal van Genji' is 's werelds eerste roman. Een psychologische roman nog wel, van 52 hoofdstukken en waar meer dan 400 personages in voorkomen.
In 903 revolteert TAIRA-NO-MASAKADO, een bushi leider uit het Kanto district, tegen de regering in Kyōto. Masakado weigerde belastingen te betalen aan de dynastie en riep zichzelf uit tot koning van Kanto. Hij verjoeg de regeringsambtenaren uit Kanto en kon het enkele maanden volhouden als onafhankelijk koninkrijk. De Keizer beveelt een aanval op Masakado en deze moet het onderspit delven. Deze opstand van Masakado echter luidt het begin in van de opkomst van een steeds sterker wordende de bushi klasse. De opstand van Masakado is ook gekend als de ZEN-KUNEN-NO-EKI.
Op het eind van de 9de eeuw verbreekt Japan de contacten met China en een periode van aanpassing en absorptie van alles wat buitenlands is breekt aan. Het is dan dat de Chinese hofcultuur die in de voorgaande twee eeuwen werd overgenomen, zijn hoogtepunt aan verfijning bereikt. Het is ook in deze periode dat de twee klankalfabetten, het HIRAGANA en het KATAKANA worden ontwikkeld om de ingewikkelde chinese pictogrammen (het kanji) aan te vullen. De mannen bleven echter het kanji verder gebruiken, zodat hun literaire uitdrukkingsvermogen beperkt bleef. Vandaar dat de grote meesterwerken bijna zonder uitzondering van de hand van vrouwen zijn, die wel de kana tekens gebruikten.
In 1156 komt TAIRA KIYOMORI aan het hoofd van de burgerlijke regering. Na een twist binnen de Fujiwara clan, waarbij de enen zich binden met de Minamoto clan en de anderen met de Taira' clan breekt er een burgeroorlog uit in 1159 (de HEIJI OORLOG). In de slag bij DAN-NO-URA (1185) moeten de Taira het onderspit delven. Er onststaat een onderlinge twist bij de Minamoto's om het leiderschap, en het is YORITOMO die in 1192 de eerste shōgun van het tweede shōgunaat wordt. De shōgun met zijn administratie vestigen zich te KAMAKURA.

De Heian periode is een periode van verregaande culturele verfijning die zijn weerga niet kende. Europa, waar de duistere middeleeuwen heersten, en ook de rest van de wereld, behalve enigzins het Chinese hof, waren zich zelfs niet bewust van deze hoogstaande cultuur. De Heian cultuur bereikte zijn hoogtepunt op het einde van de 9de eeuw, om dan langzaam en haast ongemerkt weg te kwijnen. In tegenstelling tot de latere Edo of Tokugawa periode, werden in de Heian periode weinig executies voltrokken.
De Heian periode is ook de periode van keizer SUDŌ. Op zich geen bijzonder feit, ware het niet dat keizer Sudō benoemd werd tot keizer 5 jaar na zijn dood! Het verhaal: Prins SAWARA werd er van verdacht de hand gehad te hebben in het complot om TANETSUGU FUJIWARA, de succesvolle architect van de eerste nieuwe hoofdstad na de Nara periode, NAGAOKA, te vermoorden. Door het succes van Tanetsugu kreeg de Fujiwara clan veel invloed aan het keizerlijke hof. Enkele rivaliserende families van de Fujiwara spanden samen en met de hulp van kroonprins Sawara werd Tanetsugu vermoord. Er volgden na de moord enkele executies, doch onder de invloed van het boeddhisme werden de meeste samenzweerders, waaronder ook prins Sawara, verbannen. Prins Sawara verbleef een tijdje opgesloten in een boeddhistische tempel en werd dan onder escorte naar het eiland Awaji gevoerd. Hij kwam hier echter nooit aan. Hij zou blijkbaar op aangave van instructies van hogerhand, onderweg vermoord worden. Kort na de moord op prins Sawara brak er een periode aan van ziekte en tegenslagen in de keizerlijke famile en de Fujiwara clan. Deze tegenslagen werden toegeschreven aan de wrekende geest van prins Sawara en er werden verscheidene acties ondernomen om Sawara's geest terug gunstig te stemmen. Toen dat alles niet hielp zag men geen andere uitweg meer dan om in het jaar 800 de reeds vijf jaar overleden kroonprins alsnog tot keizer te benoemen, om alzo aan de wraak van de dode te ontkomen.