Geschiedenis: De Japanse kledij.

De kleding van de doorsnee Japanse boer, handwerker of kunstenaar, had letterlijk en figuurlijk weinig om het lijf. De mannen droegen meestal slechts een lendendoekje (eigenlijk kan je het een schaamlapje noemen), een vestje, een strohoed en sandalen van stro. 

Old Edo in Ukiyo-e

Van deze manier van kleden werd langzaam afgestapt bij het ontsluiten van Japan vanaf de tweede helft van de 19de eeuw. De rijkere kooplieden en de samurai waren uitbundiger gekleed.

Vrouwen gingen doorgaans minder schaars gekleed, doch van enige vorm van preutsheid was in het oude Japan helemaal geen sprake. Toiletten waren bv altijd gemengd. De kleding van de dames was in de regel veel geraffineerder dan die van de heren. In de Heian periode bijvoorbeeld was het geen uitzondering dat adelijke dames tot negen lagen verschillend gekleurde kimono's droegen; kleuren die uiteraard bij elkaar passend waren.
Wij westerlingen verstaan meestal onder de benaming 'kimono' de kleurrijke kledij die de Japanse vrouwen bij sommige gelegenheden dragen. Soms wordt met 'kimono' ook gerefereerd naar het pak dat judoka's en jiu-jitsuka's dragen bij het beoefenen van hun sport. 

Eigenlijk wil het woord kimono niets meer zeggen dan (Japanse) kledij, of ook 'dingen om te dragen' en het is deze term die algemeen gebruikt werd om kledij aan te duiden tot voor aanvang van de Meiji periode. Het Japanse woord voor het vechtpak van de judoka's en Co is eigenlijk 'gi'. Na de introductie van Westerse kledij in Japan werd het woord kimono vereenzelvigd met de traditionele Japanse kledij, als tegenhanger van de Westerse kledij.

Nu gebruikt men vaak het woord Wafuku (Japanese kledij) om de kimono aan te duiden, tegenover het woord Youfuku (westerse kledij).

Wij zullen nu een kijkje nemen in de wereld van de dames kimono's.

Welke soorten kimono's zijn er?

Alles uit de volgende lijst wordt beschouwd als zijnde kimono (en de lang verwachte foto's zijn nu beschikbaar: klik op de link en bewonder).

Oorspronkelijk waren de kimono's ontworpen om als onderkleding voor zware mantels gedragen te worden. Uiteindelijk werd het mode om de kimono als bovenkledij te dragen (prachtig ondergoed nietwaar?), waaronder een broek, de "hakama" gedragen werd. Zo tegen de 15de eeuw werd de kimono zonder hakama de standaard informele kleding voor zowel mannen als vrouwen. De stijl van de kimono's verandert nogal tijdens de verschillende geschiedkundige periodes in Japan. Tegenwoordig zijn er nog maar weinig Japanse mannen die ooit een kimono dragen. Bij feestelijkheden dragen de vrouwen in de meeste gevallen wel een traditionele kimono. In een poging om reinigingsproblemen te overkomen wordt de laatste decennia de zijde waaruit een kimono gemaakt is veelal vervangen door synthetische vezels. Nu ook worden de motieven voor de stoffen zo gekozen dat ze geschikt zijn voor alle seizoenen en alle leeftijden. De aanschaf van een kimono kan verassend veel geld kosten (ik heb persoonlijk kimono's gezien in Japanse grootwarenhuizen, dus geen speciaalzaken, die verkocht werden voor de prijs van een kleine wagen). In vroegere tijden waren kleur en motief afhankelijk van het seizoen en de ouderdom van de drager. Zo kon bijvoorbeeld de kimono van een jonge vrouw in de zomer een rood en roze bloemenmotief hebben, terwijl het motief in de winter water zou kunnen uitbeelden (al minstens twee kimono's nodig dus).
De vorm en het uitzicht die de hedendaagse kimono's hebben, is ontstaan tijdens de Edo periode, het laatste shōgunaat. Hoewel de kimono Japan's traditionele kledij is, wordt deze steeds minder gedragen. Waarschijnlijk de voornaamste redenen voor het in onbruik raken is dat de kimono, in vergelijking tot de westerse kleding, meer tijd en werk vraagt om aan te trekken, deze meer onderhoud nodig heeft, vrij duur is en vooral veel onpraktischer is. Daar komt nog bij dat de dames vinden dat zij moreel verplicht zijn om hun haar te coifferen in de traditionele stijl, wat steevast een kappersbezoek vereist. De dames kunnen ook haast niet op hun eentje een traditionele kimono aantrekken. Hiervoor is bijna altijd de hulp van iemand anders nodig. Alles dient precies geplooid te zijn en te vallen zoals voorgeschreven. Ook de gordel, de 'obi', dat brede lint dat de dames om hun middel dragen wordt volgens welbepaalde regels geknoopt en vermits die knoop op de rug van de dame in kwestie komt te zitten, is het meestal nodig dat iemand anders hem maakt. Bij de yakuta is de gordel smaller en eenvoudiger te knopen.
Van in de begin periode van het herstellen van het Meiji bewind (1868) gingen de mannen steeds meer westerse kledij dragen. Merk op dat het ook vanaf die tijd is dat het land werkelijk opengesteld werd voor het westen, en dus een veel groter deel van de bevolking plots in contact kwam met onze westerse cultuur en gewoontes. De westerse stijl van kleding werd pas echt goed populair bij de mannelijke bevolking laat in de 19de eeuw, en bij de vrouwen vanaf de jaren 20 van de 20ste eeuw.
Ook vrij bekend zijn de houten sandalen die door zowel mannen als vrouwen gedragen werden en worden. Deze sandalen heten "geta"
Picture courtesy of Asahi Japan Collectibles

en hebben twee verhoogde strippen onder de zool. Deze strippen werden aangebracht om toe te laten de modderige wegen en paden te betreden zonder dat de voeten door de modder bevuild werden. Er bestaat ook de 'zori' of 'zouri', een slipper met een V-vormige riem die past tussen de grote teen en de rest van de voet. Picture courtesy of Asahi Japan Collectibles

Bij de zori hoort een bijpassende handtas, de kinchaku. Zori is het formele schoeisel om te dragen bij een kimono. Merk wel dat de kleur van zowel zori als kinchaku dient te passen bij de kleur van de kimono. 

Om sokken te kunnen dragen in de sandalen (wat Japanners doen, want het kan er bar koud zijn), heeft men sokken ontwikkeld, de 'tabi', die hetzelfde zijn als onze sokken, behalve dan dat de grote teen apart in de sok zit. De tabi zijn wit voor de vrouwen en zwart (soms ook wit) voor de mannen. Dit alles maakt dat de sandalen eenvoudig en gemakkelijk uit kunnen. Wel praktisch in een land waar men het schoeisel uitdoet vóór men een woning betreedt.

Zoals reeds eerder aangehaald is het aantrekken van een kimono niet hetzelfde als het aantrekken van een zomerjurkje. Als je deze link aanklikt, dan kan je in 8 eenvoudige stappen zien hoe men de nagajuban (het ondergoed dus) aantrekt.

Nu men de onderkleding draagt kan men de eigenlijke kimono aantrekken. Alweer, deze link aanklikken en je kan in 17 eenvoudige stappen zien hoe men een kimono aantrekt.

Nadat men de kimono aanheeft volgen nog 28 eenvoudige stappen om de gordel, de OBI, aan te knopen. Dat vindt U op deze link.

Het resultaat is ronduit schitterend!

  As usual on this page: Picture courtesy of Asahi Japan Collectibles. Thank you Asahi Collectibles.